Аянның күйі
Жетім бала Аян үзік шекті домбырасымен күй тартады, балалар оны мазақтайды. Бір күні ол қанаты сынған ақ құсты құтқарады, ал құс тау перісінің қызы болып шығады. Аян байлық сұрамай, ауылдың тату болуын ғана тілейді. Домбыра күміске айналып, оның күйі адамдарды татуластырады.
by Іңкәр
Аянның күйі
Ертеде биік таулардың етегінде бір кішкентай ауыл болыпты. Сол ауылда Аян атты жетім бала тұрыпты. Әке-шешесінен ерте айырылған ол ауылдағы кемпір-шалдардың қолында өсіпті. Оның бар дүниесі әкесінен қалған ескі домбырасы ғана екен. Домбыраның бір шегі үзілген, сондықтан үні қарлығып, әрең шығады екен. Бірақ Аян оны жанындай жақсы көріп, түнде де қойнынан тастамайды екен.
Ауылдың балалары Аянды әрдайым мазақ қылатын. — Мынауың домбыра емес, сынық ағаш қой! Одан не күй шығады? — деп қарқылдап күледі. Аян өкпелемейтін. Тек үнсіз басын изеп, күнде таңертең күн шықпай тауға көтеріледі. Жалғыз өзі биік тастың басына отырып, үзік шектен шыққан қарлығыңқы әуенді тартады. «Күй тыңдайтын құлақ болмаса да, тау тыңдайды ғой», — деп ойлайды екен.
Бір қыстың қатты суық күні Аян әдеттегідей тауға шықты. Жел ысқырып, қар қалың жауып тұр екен. Бір кезде ол тас түбінде қанаты сынған ақ құсты көрді. Құс қар үстінде дірілдеп, әлсіреп жатыр екен. Көздері жасаурап, Аянға жалынышты қарайды. — Қорықпа, мен саған тиіспеймін, — деді Аян. Ол үстіндегі жұқа тонының етегімен құсты орап, қойнына басты. Өзі тоңып, тісі сатырлап тұрса да, құстың жылынғанын көргенше қозғалмады.
Аян құсты ауылдан алыс тастағысы келмей, жақын маңдағы үңгірге апарды. Ол отын жинап, шағын от жақты. Содан кейін өз шашынан бір тал үзіп, домбырасының үзілген шегінің орнына тағып, құсқа арнап жұмсақ күй тартты. Күй сондай нәзік шықты, тау да тына қалғандай болды. Түн ортасы ауғанда құс жылы нұрға оранып, үңгір ішін күндей жарық қылды.
Нұр сейіліп, құстың орнында жарқыраған әдемі қыз тұрды. Ол — тау иесі Ақ Перінің қызы екен. — Мейірімді бала, сен менің өмірімді сақтадың, — деді Періз. — Мен адамдардың жүрегін сынау үшін құс болып жүрген едім. Бәрі мені көріп, өте шықты. Тек сен тоқтап, жанымды аман алып қалдың. Енді қалағаныңды сұра: алтын бересің бе, даңқ бересің бе, әлде ұшқыр тұлпар ма?
Аян біраз үнсіз ойланып тұрды. Оның көз алдынан мазақтаған балалар, жалғыз қалған кәрі әжелер, бір-бірімен ұрысып жүрген көршілер өтті. — Маған алтын да, даңқ та керек емес, — деді ол. — Тек менің ауылымның адамдары бір-біріне жылы сөйлесіп, бір-бірін түсінсе болғаны. Періз күлімдеп, домбыраға қолын тигізді. Сол сәтте ескі домбыра күміске айналып, шағылысқан жарығы үңгірдің қабырғасына түсті.
Таң ата Аян ауылға қайтып оралды. Күміс домбыраның әуені жаңғырығып, ауылдың үстіне қалықтады. Ол күйді естіген адамның жүрегі жібіп, ренжіскен көршілер татуласып, жалғыздар бір-біріне жақындай түсті. Мазақ қылған балалар ұялып, Аяннан кешірім сұрады. — Ең қымбат байлық — таза жүрек пен жақсы сөз, — деді Аян жымиып. Содан бері сол ауылда ешқашан ұрыс-керіс болмапты. Ал Аянның күйін тыңдауға алыстан да адамдар келетін болыпты.
Sharing
Hint: Share your story using this link
